_________________
#اي مادر سرسپيد! بشنو .#اين پند سياه‌بخت فرزند \\برکش ز سر اين سپيد معجر.\\بنشين به يکي کبوداورند
*بگراي چو اژدهاي گرزه.*بخروش چو شرزه شير ارغند* ترکيبي ساز بي‌مماثل.*معجوني ساز بي‌همانند .
×از نار و سعير و گاز و گوگرد.×از دود و حميم و صخره و گند
از آتش آه خلق مظلوم  و از شعله کيفر خداوند... بر کن ز بن اين بنا که بايد
از ريشه بناي ظلم برکند زين بي‌خردان سفله بستان  داد دل مردم خردمند

۲ ـ حمام حسن خان كنگاور

            اين حمام در محله شرآباد كنگاور واقع گرديده است . ورودي حمام در جبهه شمالي بنا قرار دارد . اين ورودي از طريق هشتي كوچك گنبد داري وارد سربينه مي شود . سربينه يا رخت كن به صورت فضاي مستطيل شكلي است كه ابعاد آن 34/3*53/7 متر است . در چهار كنج سربينه ، صفه هاي كوچكي تعبيه شده است . صفحه هاي بزرگ سربينه ، به طول 3 متر و عمق 59/1 متر و بلندي آنها تا ابتداي طاق 47/1 متر است . طاق صفه ها جناغي است و بر روي اين طاق ها ، پوشش اصلي سربينه متشكل از يك طاق گنبدي در ميانه و دو نيم گنبد در طرفين آن قرار گرفته است . در دو تا از صفه ها درگاه گرمخانه و هشتي ورودي قرار دارد و صفه هاي ديگر به رخت كن اختصاص دارد .

سربينه از طريق راهرويي به طول 4 متر به گرمخانه منتهي مي شود . گرمخانه به ابعاد 62/4*53/7 متر است و از نظر پلان شباهت هايي به سربينه دارد . در اضلاع شرقي و  غربي گرمخانه ، صفه هايي تعبيه شده است . در پشت صفه شرقي ، خزينه آب گرم قرار دارد كه ورودي آن مسدود شده و تبديل به منبع آب گرم شده است .

در اضلاع شمالي و جنوبي نيز صفه هاي طاقدار كوچكتري ساخته شده است . در ضلع شمال شرقي گرمخانه ، محوطه وسيع مستطيل شكلي به طول 30/5 متر و عرض 3 متر وجود دارد . گرمخانه با كمك يك گنبد در ميانه و دو نيم گنبد در طرفين مسقف شده است .

اين حمام در اواخر دوره قاجاره ساخته شده است ولي در سال هاي اخير تغييراتي در آن صورت گرفته است .

۳ ـ حمام حاج اصغر خان كنگاور

            اين حمام در ميان دو محله گچ كن و گرگون واقع گرديده است . سربينه يا رختكن حمام ، فضايي است هشت ضلعي كه اضلاع آن دو به دو با هم برابرند . در هر ضلع سربينه ، صفه اي به عرض 2 متر و عمق 75/2 متر قرار دارد كه در دو صفه آن درگاه‌هايي براي دسترسي به گرمخانه و بيرون از بنا تعبيه شده است . صفه هاي ديگر به رخت كن اختصاصي دارد .

وسط صفه شرقي ورودي به سربينه در وسط صفه شمال شرقي ، راهرو ورودي به گرمخانه است . در وسط سربينه ، حوضي هشت ضلعي از سنگ تراشيده ساخته اند .

گرمخانه حمام به صورت فضايي است چهار ضلعي به ابعاد 54/8*04/8  متر كه پوشش سقف آن گنبدي است . بام گرمخانه از دو قسمت تشكيل شده است . قسمت مركزي شامل گنبد مدوري است كه اطراف گنبد طاق هاي جناغي است .

در ضلع شمالي بنا ، خزينه آب گرم و در قسمت غربي خزينه آب گرم ، خزينه آب سرد است . خزينه آب گرم و سرد گرمخانه در دوره اخير به دوش و خلوتي تبديل شده است .

اين حمام نيز در اواخر دوره قاجاريه ساخته شده است . ولي پس از آن بارها تعمير شده است .

۴ـ  پل كوچه

 اين پل در هفت كيلومتري شرق كنگاور ، در مسير جاده كنگاور به تويسركان ، در روستاي كوچه واقع شده است . پل كوچه بر روي رودخانه خرم رود به جهت شمال شرقي ، جنوب غربي احداث شده است .

اين پل به طول 80/68 متر و عرض 5 متر مي باشد كه شامل شش پايه سنگي است كه چهار پايه مركزي آن هر يك به عرض 10/3 متر است .

پايه هاي اين پل از دو بخش تشكيل شده است . بخش اول پايه به صورت مكعب مستطيل است و بخش دوم شامل آبشكن مثلث شكل مي باشد . پايه هاي اين پل بر خلاف ساير پل‌هاي استان ، تنها در يك طرف پايه ( قسمت شمالي ) داراي آبشكن است . اين پايه ها در قسمت داخل به وسيله لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده ولي نماي آن با سنگ هاي نسبتاً بزرگ نتراشيده به ابعاد مختلف چيده شده است .

اين پل داراي چهار دهانه نامساوي است . دهانه اول به عرض 60/4 متر دهانه دوم 80/4 متر ، دهانه سوم 90/4 متر ، دهانه چهارم 70/4 متر و دهانه پنجم 50/4 متر است . ارتفاع هر يك از اين دهانه از كف رودخانه تا تيزه قوس در وضع موجود در حدود 10/2 متر مي‌باشد .

طاق تمام اين دهانه از نوع طاق هاي جناغي است ولي دهانه پنجم كه در گذشته فرو ريخته بود به هنگام بازسازي آن بدون توجه به فرم اوليه ، به جاي استفاده از آجر و ملاط گچ از سنگ لاشه استفاده كرده و همچنين در جريان بازسازي اطاق اين دهانه در نماي جنوبي به صورت هلالي در آمده است .

جان پناه هاي پل آجري است . عرض هر يك از جان پناه ها 41 سانتي متر و بلندي آن از سطح گذرگاه پل 56 سانتي متر است . بر روي جان پناه ها يك رج آجر هره چيني شده است .

به طور كلي آجرهاي به كار رفته در اين پل به ابعاد 5*21*21 و 60*20*20 سانتي متر مي‌باشد .

متأسفانه كتيبه اي بر روي بنا وجود ندارد تا زمان دقيق ساخت آن را مشخص نمايد ولي با توجه به ساختار معماري آن و مقايسه با پل هاي صفوي ، به نظر مي رسد كه اين پل نيز در دوره صفويه ساخته شده باشد . 

۵ـ امامزاده ابراهيم كنگاور

اين امامزاده در گوشه شمال غربي بناي معروف به معبد آناهيتا قرار دارد . بناي قديمي اين امامزاده بر اثر زلزله سال 1336 ش خراب گرديد و بنايي نوساز و بزرگتر به جاي آن ساخته شد . بناي فعلي تقريباً به همان شكل بناي قديمي ساخته شده است . اين امامزاده داراي صحن مركزي گنبد داري است كه گنبد آن از نوع گنبد هاي روپوش مي‌باشد. همچنين اين بنا داراي دو مناره آجري است . از بناي قديمي امامزاده تنها سردر ورودي به محوطه صحن ، بر جاي مانده است .

۶ـ امامزاده باقر گودين

اين مقبره در يك كيلومتري شمال روستاي گودين كنگاور واقع شده است . اين بنا از بيرون به صورت چهار ضلعي است ولي از داخل داراي پلاني هشت ضلعي مي باشد . در زير صندوق داخل بقعه سنگ قبري به طول 48 سانت و عرض 24 سانت وجود دارد كه

مضمون نوشته روي آن چنين است : « وفات السيد الفاضل بهاء الدين محمد بن محمد باقر الحسين رحمه الله 28 شهر جمد الثانيه سنته 1132 »

در مقابل ورودي اين مقبره ، ايوان و كفش كني ساخته شده است .